Памяць... Вялікі сэнс у сабе нясе гэтае святое слова для нас. Мы памятаем аб тых, хто не вярнуўся з Вялікай Айчыннай. Мы памятаем і беражліва захоўваем памяць аб нашых родных і блізкіх, якія ўжо пайшлі з жыцця. Мы свята шануем памяць аб нашых сучасніках, якія загінулі ў Афганістане.
Афганистан, Афганистан -
Кричат израненные души,
Мы навсегда остались там,
В предгорьях желтых Гиндукуш.
Гэтыя словы з песні
воіна-інтэрнацыяналіста Юрыя Вельскага сталі своеасаблівым гімнам людзям, якія
прайшлі пекла Афганістана.
Гэта вайна пачалася
25 снежня 1979 года і доўжылася больш за дзевяць гадоў і стала самай працяглай
і самай крывавай пасля Вялікай Айчыннай.
На Афганскай вайне
пабывалі больш за 32 тыс. беларусаў, 771 з іх заплацілі жыццём за мірнае неба
над Афганістанам. Разам з беларусамі кроў пралівалі жыхары іншых рэспублік тады
яшчэ адзінай краіны. У даследаванні Афганскай вайны, праведзеным афіцэрамі
расійскага Генштаба, гаворыцца аб 26 тыс. загінуўшых, у тым ліку памерлых ад
ран і хвароб.
Афганская вайна была
адным з нямногіх канфліктаў, удзел савецкіх салдат у якім не замоўчваўся. Таму
пад воінамі-інтэрнацыяналістамі часцей за ўсё маюцца на ўвазе ўдзельнікі
менавіта гэтага канфлікту, а дзень вываду войскаў - 15 лютага - зрабілі
памятным.
У нашым музеі
прадстаўлены фатаграфіі і рэчы хлопчыкаў і дзяўчынак, якія прайшлі пекла ў
Афганістане і загінулі зусім маладымі. Памяць аб іх мы імкнемся захаваць, каб
іх подзвіг, іх ахвяра былі не марнымі.
Перад вамі аскепак
снарада рэактыўнай сістэмы залпавага агню "Град".
Сістэма Град (ці БМ-21) - далёкі нашчадак знакамітай Кацюшы, яе
распрацоўка пачалася ў 1959 годзе. Ужо ў канцы 1961 года вопытныя машыны былі
адпраўлены на выпрабаванні, а ўвесну 1962 гады пачаліся вопытныя стрэльбы.
Першае баявое прымяненне БМ-21 адбылося падчас канфлікту СССР і Кітая на
востраве Даманскі ў 1969 годзе. Машына паказала сябе добра і прымусіла кітайцаў
адступіць. Пасля гэтага Град пачалі актыўна экспартаваць - яго прымянялі ў ходзе
вайны ў Анголе, Судане і многіх іншых канфліктах.
У Афганскай вайне на долю "Градаў" выпала самая цяжкая праца.
"Машына пераўзыходзіла ствольную артылерыю па далёкасці і памерах
паражэння. "Градамі" апрацоўвалі падыходы да баз і раёны засяроджвання
бандфарміраванняў. Стралялі і прамым навядзеннем, прычым досыць эфектыўна.
Пасля залпу па глінабітных умацаваннях ад іх, як правіла, заставаўся
адзін пыл. І вядома, моцным быў псіхалагічны эфект баявога выкарыстання машыны, якую абарыгены празвалі "Шайтан-арба".
Гэты аскепак снарада ад "Шайтан-арбы" быў перададзены нашаму
музею воінам-інтэрнацыяналістам.
Бітвы заканчваюцца, а
гісторыя вечная. 35 гадоў таму скончылася і афганская вайна. Але ў памяці
людской ёй яшчэ жыць доўга, таму што яе гісторыя напісана крывёю салдат і
слязамі маці.